پرسشنامه مقیاس دینداری گلاک و استارک (CRS)

پرسشنامه مقیاس دینداری گلاک و استارک (CRS) یکی از ابزارهای معتبر و پرکاربرد در حوزه روان‌شناسی دین و جامعه‌شناسی مذهبی است که با هدف سنجش میزان و ابعاد مختلف دینداری افراد طراحی شده است. این پرسشنامه دینداری را به‌عنوان مفهومی چندبعدی در نظر می‌گیرد و آن را از جنبه‌های گوناگون مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

مدل گلاک و استارک شامل پنج بعد اصلی دینداری است: بعد اعتقادی، بعد تجربی، بعد مناسکی، بعد پیامدی و بعد شناختی که با استفاده از آن می‌توان درک جامع‌تری از نگرش‌ها، باورها و رفتارهای دینی افراد به دست آورد. این ابزار در پژوهش‌های دانشگاهی، پایان‌نامه‌ها و مطالعات اجتماعی و روان‌شناختی کاربرد گسترده‌ای دارد و از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است.

پرسشنامه CRS گزینه‌ای مناسب برای پژوهشگرانی است که به دنبال سنجش علمی و ساختاریافته دینداری در گروه‌های مختلف هستند.

مولفه‌ها و سؤالات مربوط به هر مولفه در پرسشنامه مقیاس دینداری گلاک و استارک (CRS)

1. مولفه اعتقادی (Belief / Ideological Dimension)
این مولفه به سنجش باورهای دینی فرد نسبت به اصول و اعتقادات مذهبی می‌پردازد.
نمونه سؤالات:

• تا چه حد به وجود خداوند باور دارید؟

• اعتقاد شما به مفاهیم اصلی دین چقدر قوی است؟

2. مولفه مناسکی (Practice / Ritualistic Dimension)
این بعد میزان انجام اعمال و مناسک دینی را ارزیابی می‌کند.
نمونه سؤالات:

• تا چه اندازه در مراسم و عبادات دینی شرکت می‌کنید؟

• انجام اعمال مذهبی در زندگی روزمره شما چه جایگاهی دارد؟

3. مولفه تجربی (Experience / Experiential Dimension)
این مولفه به تجربه‌های درونی و احساسی فرد در ارتباط با دین می‌پردازد.
نمونه سؤالات:

• تا چه حد احساس نزدیکی به خدا را تجربه کرده‌اید؟

• آیا در زندگی خود تجربه‌های معنوی خاصی داشته‌اید؟

4. مولفه شناختی (Knowledge / Intellectual Dimension)
این بعد میزان آگاهی و دانش فرد درباره تعالیم و آموزه‌های دینی را می‌سنجد.
نمونه سؤالات:

• تا چه اندازه با مفاهیم و تعالیم دینی آشنا هستید؟

• چقدر درباره متون و آموزه‌های مذهبی مطالعه می‌کنید؟

5. مولفه پیامدی (Consequential Dimension)
این مولفه تأثیر دینداری بر رفتارها و تصمیم‌های فرد در زندگی اجتماعی و فردی را بررسی می‌کند.
نمونه سؤالات:

• باورهای دینی شما تا چه حد بر رفتارهای روزمره‌تان تأثیر می‌گذارد؟

• دین چه نقشی در تصمیم‌گیری‌های اخلاقی شما دارد؟

روایی و پایایی پرسشنامه دینداری گلاک و استارک (CRS)

پرسشنامه مقیاس دینداری گلاک و استارک (CRS) در مطالعات مختلف از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار گزارش شده است. روایی محتوایی این ابزار با تکیه بر چارچوب نظری چندبعدی دینداری و نظر متخصصان حوزه روان‌شناسی دین و علوم اجتماعی تأیید شده است. همچنین نتایج تحلیل‌های عاملی، روایی سازه پرسشنامه و تفکیک مناسب مولفه‌های پنج‌گانه دینداری را نشان می‌دهد.

پایایی این پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و روش بازآزمایی در پژوهش‌های مختلف بررسی شده و ضرایب به‌دست‌آمده، ثبات و همسانی درونی قابل قبول مقیاس را تأیید می‌کند. در مجموع، CRS ابزاری معتبر و قابل اعتماد برای سنجش دینداری در پژوهش‌های علمی و دانشگاهی محسوب می‌شود.